چيز ضعيف و پايين‌تر از رجال و مستوره و محجوبه از انظار بيگانگان و نامحرمان خواسته ؛ ندانم چه شد آن غيرت و تعّصب مردان و لا سيما اهالى شهرهاى ايران كه اسم زنان ايشان را در مجالس بيگانگان امكان نداشت بردن مگر به توطين نفس براى كشته شدن و جان سپردن . منقول است از كافى از حضرت صادق صلوات اللّه عليه كه غيرت از صفات خاصه به مردان است و اما زنان نيست در آن‌ها مگر حسد ؛ از اين جهت حرام فرمود پروردگار بر زنان جمع ما بين دو شوهر را ؛ و حلال كرد بر مردان چهار زن را در يك زمان . و ايضا از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله روايت شده كه فرمود : انّ سعدا الغيور و أنا أغير منه و اللّه أغير منا ؛ « 1 » و از حضرت صادق صلوات اللّه عليه مروى است كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود : كان ابراهيم عليه السلام غيورا و أنا أغير منه و جدع اللّه أنف من لم يغار من المؤمنين و المسلمين . « 2 » و در روايت ديگر است : اذا لم يغر الرّجل فهو منكوس القلب . « 3 » و معنى غيرت را چنين فرموده‌اند : الغيرة الم حاصل عند استشعار المشاركة فى المحبوب و هو خلق لازم للانسان يهيّج عند عروض السبب المذكور . اين است تعريف غيرت كه دردى است [ كه ] حاصل مىشود براى انسان ، وقتى كه احساس كند كه ديگرى با او شركت‌كننده باشد در امرى كه دوست مىدارد او را و آن سجيّه و خلقى است ملازم انسان . و هيجان او وقتى است كه مشاركت مذكوره را حس نمايد ؛ و اين معنى بديهى است كه لازمهء انسان اين است [ كه ] دوست مىدارد [ كه ] محبوب خودش به او مختص [ باشد ] و ديگرى را در او شركتى نباشد ؛ و به همين جهت است كه چون خدا اين صفت را كه غيرت است دوست مىدارد و امضا فرموده ، تجويز نكرده زن جمع كند ميانه دو مرد و ظلم بيّن بود از طرف خداى عادل هرگاه غير از اين تجويز مىفرمود . و بديهى است كه خداوند در طبع حيوانات نجيب غيرتى وديعه نهاده كه كمتر راضى مىشوند غيرى به مادهء ايشان متوجه گشته و نظر ريبه‌اى نمايد آيا نظر نمىكنى به خروس براى آن‌كه خروس ديگر به مرغان و ماكيانش هرگاه متعرّض شود ، تا بتواند ، او را دور و از مقصدش مهجور مىكند . اسب‌هاى نجيب عربى اسب‌هاى ديگر را به ضرب لگد و دندان نابودشان مىنمايند كه مبادا آن‌كه با ماديانش نظر سويى بنمايد ؛ و محال است با خواهر و يا مادر خود جمع شود . اما فرنگيان اين عصر و زمان و فرنگى مشربان ، غيرت جبلّى خود را به خوردن گوشت و شير و پنير خوك و استعمال مواد الكلى و مشروبات خبيثه و مسكرات نجسهء عفنه از دست داده و راضى مىشوند زنانشان با همه جوره زينت بلكه با بدن مكشوف براى اجانب

--> ( 1 ) . الطرائف ، ج 1 ، ص 223 ( 2 ) . كافى ، ج 5 ، ص 536 ( 3 ) . كافى ، ج 5 ، ص 536